دیروز سالگرد صدور فرمان مشروطیت، در یکصد و هفت سال پیش توسط مظفرالدین شاه قاجار بود. برای اولین بار در تاریخ میهن مان یک قدرت نوپا و هرچند کوچک در برابر اراده ملوکانه پادشاهان و فرمانروایان با خواست مردم سر بر آورده بود. من متاسفانه زیاد فرصت مطالعات تاریخی ندارم اما تا جایی که من می دانم کشور عزیزمان، جزء اولین کشورها و شاید اولین دمکراسی در قاره کهن آسیا بوده است و مردمان غیور کشورمان از اقوام مختلف و اصیل بختیاری، آذری، گیلانی و سایر اقوام در آن زمان پس از مبارزات طولانی با استبداد توانستند در برابر قدرتهای ماورایی و غیر قابل چون و چرا پادشاهان و حاکمان، اراده ملت را قرار دهند. اگر چه به طور جدی اعتقاد دارم در «باد» گذشته نباید نشست و ملاک وضعیت فعلی است، اما در کنار انبوه افتخارات ملت ایران، مشروطه از جایگاه ممتازی برخوردار است.

یک نکته جالب، در تاریخ مشروطه ترکیب نمایندگان مردم در اولین مجلس شورای ملی بود. تا جایی که من مطالعه کرده ام، در این مجلس شصت نفر منتخب مردم حضور یافتند که بر اساس قانون آن زمان می بایست از میان شاهزادگان و قاجاریان، علما و طلبه ها، پیشه وران، زمینداران و کشاورزان، بازرگانان و اعیانها باشند. تعداد کسانی که از هر رده به مجلس راه یافتند بدین ترتیب بود: شاهزادگان و قاجاریان 4 نفر، علما و طلبه ها 4 نفر، پیشه وران 32 نفر، زمینداران و کشاورزان 10 نفر، بازرگانان 10 نفر و از اعیانها هیچ کسی انتخاب نشده بود. تصور می کنم تعداد بالای نخبگان و فعالان اقتصادی منتخب در مجلس، نشان دهنده دغدغه های اقتصادی و معیشتی مردم آن زمان بوده و به نظر می رسد هنوز هم همان نگرانی ها و مشکلات کهنه در زندگی مردم به چشم می خورند.

در پایان این نکته را هم یادآوری کنم که شاید موضوع این یادداشت ارتباط مستقیمی با بحث کسب و کار نداشته باشد اما تجربه های ملتها و جوامع نشان داده اند مسیر رشد و توسعه کسب و کارها و ایجاد محیط مناسب کسب و کار بستگی زیادی به شرایط سیاسی و حقوقی جامعه دارد. بسیار بعید است بدون زیرساختهای دموکراتیک حقوقی و قانونی مناسب، کسب و کارها بتوانند مسیر شناخته شده رشد و توسعه را بپیمایند.