دو سه روز مانده به شروع تعطیلات نوروز پیامکی دریافت کردم مبنی بر فروش فوق العاده یکی از معدود خودروسازان کشور. چیزی که برای من کمی عجیب بود قیمتهایی بودند که در مقایسه با چند ماه قبل تقریباً دو برابر شده بودند و این خودروها همچنان دارای خریدار و متقاضی اند. من به لحاظ علمی قصد تحلیل رفتار مصرف کنندگان را ندارم و این که چه شده است قیمت خودرویی که ادعا می شود نود و چند درصد قطعاتش در داخل تولید می شود به قیمتهای جهانی و دلار پیوند می خورد، هم موضوعی نیست که بخواهم درباره آن بنویسم؛ بلکه در این جا صحبت از مردمانی است که کماکان حاضراند افزایش غیرمنطقی قیمت خودرو را با تقاضای این محصول بپذیرند. راستی اگر برای تعطیلات نوروز خودرو نداشته باشیم چه اتفاقی می افتد؟  

من خودروی شخصی ندارم و علت آن هم تجربه ای است که نقل می کنم. چند سال قبل بود که مدیران یکی از معدود شرکتهای خودرو سازی لطف کرده بودند و خرید اقساطی خودرو راه انداخته بودند. من از روی کنجکاوی به یکی از نمایندگی های این شرکت مراجعه کردم. پوستری نسبتاً کوچک، پشت شیشه ای کثیف نصب شده بود و روی آن، لیست بسیار بلند بالایی از ضوابط کسانی که واجد شرایط تشخیص داده می شدند، ذکر شده بود. شاید حدود چهارده پانزده بند شرط و شروط آورده شده بود که چک باید این طور باشد و ضامنش آن طور و بقیه ماجرا. در پایان این لیست طولانی و فرساینده با کمال وقاحت نوشته شده بود که شرکت در تحویل به موقع خودرو هیچ مسئولیتی ندارد!! دهانم از این وضعیت باز مانده بود نه به خاطر این شرط و شروط. بلکه من مردمانی را می دیدم که در اوج ذلت و بدبختی در گرمای فرساینده تابستان به یک نگهبان آن نمایندگی، التماس فرم بی ارزش ثبت نام می کردند و او با پرخاشگری و بی ادبی آنها را از خود می راند و از چند صباح پادشاهی اعطا شده از سوی شرکت انحصاری به خودش، لذت می برد.

حالا هم همین طور است. شرکتهایی انحصاری با محصولاتی کم کیفیت، قیمتهایی بالا و بدون هیچ نوع خدمات پس از فروش قابل اعتنا. شرکتهایی که هر طور بخواهند جماعت سرگردان را به دور خودشان می گردانند و سرکیسه می کنند و ما همچنان در مقابل نمایندگی های شان صف می بیندیم و از این که مرحمت فرموده و فرم را تکثیر کرده اند خوشحالیم. این است سرنوشت شوم صنعتی که محیط کسب و کارش انحصاری است و همین طور که دیده می شود این نوع محیطهای انحصاری در کسب و کار، کل زنجیره ارزش را تباه می کند: از عرضه کننده مواد اولیه و قطعات گرفته تا، خود بنگاه، نمایندگی هایش و حتی مصرف کنندگان. در پایان، باز هم مخاطبان محترم را به سوالی که مطرح کردم توجه می دهم.