مدیریت کسب و کار

محیط کسب و کار در ایران

طی چند سالی که در دانشگاه ها و سایر موسسه های پژوهشی و آموزشی تدریس کرده ام، به کرات می بینم که اکثر دانشجویان جوان به دنبال احراز شرایط بهتر برای ادامه تحصیل به منظور یافتن شغل بهتر در یک بنگاه (ترجیحاً دولتی و بعد از آن خصوصی) هستند. در مقابل این ایده، شرایطی را در نظر بگیرد که این جوان با دانش نسبی که پیدا نموده است، به جای تلاش برای استخدام شدن، خودش کسب و کاری را راه اندازی کند و به اصطلاح کارآفرینی نماید. سوال این است که چرا این رفتار در دانشجویان دیده می شود؟

پاسخ این سوال، البته بستگی به دیدگاهی دارد که تحلیلگر اتخاذ می کند؛ اما از نظر من پاسخ را می توان در شرایط محیط کسب و کار در جامعه ایران جستجو نمود. محیط کسب و کار شامل متغیرهایی می شوند که به نوعی بر عملکرد سازمان تاثیر داشته و تقریباً در خارج از کنترل مدیریت قرار دارند. بررسی های محیطی از جمله مهم ترین تحلیلها در برنامه ریزی استراتژیک است و اساساً لحاظ دیدگاه استراتژیک در مدیریت، بدون کسب معرفت محیطی بی معنی است. به نظر من محیط کسب و کار در ایران بسیار نامساعد و نامناسب است و همین عامل بسیار مهم باعث شده است (در کنار سایر شاخصها) افراد تمایل کمتری برای تاسیس کسب و کارهای شخصی داشته باشند. از مشکلات شروع کسب و کار گرفته تا توسعه و در نهایت انحلال (ورشکستگی) و به اصطلاح جمع کردن بساط، در همه مراحل دشواریها و تنگناهای زیادی دیده می شوند که موجب گردیده اند ریسک شکست کسب و کار به میزان غیر قابل قبولی بالا رود و انگیزه جوانها کاهش یابد.

برای این که بحث را دقیق تر کنم سری به وب سایت بانک مرکزی زدم. در فصل بیستم گزارش ترازنامه بانک و در صفحه 190، بخشی با عنوان «شاخص سهولت کسب و کار» گنجانده شده است (این را هم اضافه کنم که تا لحظه نوشتن این یادداشت، یعنی اسفند 1389، آخرین گزارش ترازنامه مربوط به سال 1386 است. این را مقایسه بکنید با آمار مثلاً WTO که گزارشهای جهانی آن فقط چند روز پس از اتمام سال 2010 به روز شدند). اگر چه این شاخص همه مسایل مربوط به محیط کسب و کار را منعکس نمی کند ولی به طور کلی می تواند راهنمای خوبی برای بحث باشد. در این گزارش با توجه به سند چشم انداز، کشورهایی را به عنوان، کشورهای رقیب ایران در منطقه در نظر گرفته اند شامل عربستان، ترکیه، پاکستان، مصر و رژیم اسرائیل.

گزارش بانک مرکزی به استناد گزارشهای Doing Business بانک جهانی تهیه می شود که در آن از 10 شاخص استفاده می شود. طبق این بررسی از سال 2004 تا 2008 بدترین جایگاه در میان کشورهای رقیب به ایران اختصاص دارد و بهترین جایگاه نیز در سالهای 2004 تا 2006 در اختیار رژیم اسرائیل و در سالهای 2007 و 2008 در اختیار عربستان است و متاسفانه فاصله میان ایران و این کشورها نیز معنی دار است.

 

+ نوشته شده در  یکشنبه چهارم اردیبهشت 1390ساعت 10:15  توسط مهدي نداف  |